Bireysel Emeklilik Sistemi Hakıında Bilmeniz Gerekenler

Bireysel Emeklilik sistemi nedir? Bireysel Emeklilik; SSK, Bağ-Kur veya Emekli Sandığı gibi sosyal güvenlik sistemlerden tamamıyla farklı bir sistemdir. Bu sosyal güvenlik sistemlerine üye olsanız bile Bireysel Emeklilik Sistemi'ne katılabilirsiniz. Emekliliğinizde ek gelir sahibi olabilirsiniz. Bireysel Emeklilik Sistemi yasayla düzenlenmiş, güvenliği devlet tarafından sağlanan, emekliliğiniz için önemli vergi avantajları ile tasarruf yapmanızı ve bu tasarruflarınızı yatırıma çevirmenizi sağlayan, özel sektörce yönetilen bir sistemdir. Kimler katılabilir? Kanunen medeni haklarını kullanma ehliyetine sahip herkes. Bir kamu sosyal güvenlik kurumuna bağlı olsun olmasın, çalışsın çalışmasın herkes sisteme katılabilir. Ayda ne kadar para ödenir? Ödeyeceğiniz katkı payını emeklilikte almak istediğiniz toplu para ya da emekli maaşına göre bugünkü bütçenizi dikkate alarak kendiniz belirleyebilirsiniz. Bireysel Emeklilik Sistemi'nde ne kadar uzun süre kalır, ne kadar çok tasarruf yaparsanız, emeklilik döneminizde o kadar büyük gelir elde edersiniz.

Kaç yaşında emekli olunur? En erken emekli olma yaşı 56. Bireysel Emeklilik Sistemi'nin emeklilik yaşıyla ilgili tek ön koşulu, sistemde en az 10 yıl katkı payı ödemek. Fakat tasarruflarınızı istediğiniz zaman geri alabilirsiniz Maaş mı Toplu para mı? Yatırdığınız paraları isterseniz toplu olarak isterseniz emekli maaşı olarak alabilirsiniz. Yatırılan paralar ne olacak? Ödediğiniz katkı payları size ait özel bireysel hesaplarda yine sizin seçtiğiniz emeklilik yatırım fonlarında değerlendirilir. Emeklilik Yatırım Fonları fon yönetiminde uzman portföy yönetim şirketleri tarafından yönetilir. Hem ödediğiniz tutarlar hem de elde ettiğiniz getiriler ile ilgili bilgilere dilediğiniz zaman ulaşabilirsiniz. Fon seçimi nasıl olmalıdır? Bu fonlar farklı yatırım tercihlerine göre düzenlenmiştir. Sigorta Finans Uzman kadrosu emekli olduğunuzda elinize geçmesini beklediğiniz para miktarıyla ödeyebileceğiniz katkı payı miktarını göz önünde bulundurarak size en uygun fonu seçmenize yardımcı olacaktır

Çalınan Kredi Kartı

Kimsenin başına gelmemesini temenni etsek dahi her gün binlerce insan, kayıp veya çalıntı nedenleriyle kartlarını kapattırmak durumunda kalıyor.

Bankalar, kayıp çalıntı bildirim taleplerine en büyük önceliği vermiş olsalar dahi bir çüzdan kaybolması durumunda tüm kartların iptali sona erdiğinde kişi de tükenmiş oluyor. Öncelikle bunun önüne geçilmesi gerektiğine inanıyoruz. Bunun için kullanmadığınız kredi kartlarınızı cüzdanınızdan çıkartıp evinizde güvenli bir yerde tutmanızı öneririz. Unutmayınki cüzdanınızdaki her kart, cüzdanın kaybolması veya çalınması durumunda limiti itibariyle sizin için bağımsız bir risk teşkil ediyor. Eğer bir kart ayda 4 kereden az kullanılıyorsa, o kartın cüzdanda yeri yoktur. Normal şartlar altında riski azaltmak açısından bir cüzdanda 3 ayrı bankadan maksimum 3 kredi kartı olması yeterlidir. Sadece taksit avantajı için kullanılan kartları sürekli cüzdanda taşımak yerine, sadece alışverişe çıkarken almak daha pratik ve güvenli olacaktır.

Kredi kartlarını kaybetmeniz durumunda öncelikli olarak cüzdanınızda hangi bankalara ait kredi kartı var ise bu bankaların telefon bankacılığı hizmetini arayarak kartlarınızı kullanıma kapattırmalısınız. Kayıp ve çalıntı kartla yapılan harcamalardan kısmen banka da sorumludur.

Türkiye'de henüz tek bir telefon ile tüm bankaların kartlarının kapatılmasını sağlayan bir hizmet bulunmuyor. Ancak bankaların bu konuda ortak hizmet verecek bir altyapı sağlaması veya Backup gibi destek hizmetlerinin ürün yelpazelerini bu yönde genişletmeyi düşünmeleri durumunda yakın bir gelecekte mümkün olacağını düşünüyoruz. O zamana kadar mutlaka kredi kartını cüzdanınızda taşıdığınız bankaların telefon bankacılığı telefonları aklınızın köşesinde durmalı (Ne kadar az kart o kadar az telefon).

Kart iptalinin ardından olayın gerçekleştiğini düşündüğünüz en yakın bölge karakoluna giderek olayla ilgili tutanak doldururulması gerekiyor. "Olayın gerçekleştiğini düşündüğünüz yer" önemli, çünkü olayın gerçekleştiğini düşündüğünüz yere yakın bir karakola gitmemeniz durumunda, karakol tutanak tutmadan sizi ilgili bölgeden sorumlu karakola yönlendirecektir, bu da bir vakit kaybına neden olacaktır. Tutanakta açıkca nelerinizin çalındığını belirtmek gerekiyor. Bu konuda polisler size yardımcı olmak ve kendi işlerini kolaylaştırmak için yönlendirmeye çalışacaklardır. Eğer vaka çok özel bir vaka değilse gerçekten de bu sizin için süreçleri hızlandıracaktır. Kimliğinizin de çalınmış veya kaybolmuş olması söz konusu ise bunu mutlaka açıkça belirtmenizi tavsiye ederiz.

Günümüzde kimlik hırsızlığına da azımsanamayacak kadar rastlanmaktadır. Mümkün olduğu kadar çabuk kendinize yeni bir kimlik çıkartmalısınız. Kartlarınızda herhangi bir harcama gerçekleşti ise, polis tutanağı ya da savcılık suç duyurusunun bir kopyası ile birlikte harcamanın gerçekleştiği kredi kartının bankasına (bankanın size göndereceği ) harcama itiraz formunu doldurup başvurmanız gerekir. Herhangi bir mağduriyet yaşamamak için vakit geçirmeden harcama itirazlarınız ile ilgili bankaya başvuru yapmak önemli.

Bildiğiniz gibi Chip&PIN geçişi ile birlikte kredi kartlarında şifre dönemi başladı. Bu yüzden şifre güvenliği artık çok önemli; şifrenizi asla yazılı tutmayın, kimseye söylemeyin, kolay tahmin edilebilecek (ardışık sayılar, doğum yılı) kullanmayın. Tüm kartlarınızda aynı şifreyi kullanmayın. Kredi kartlarında gerçekleşen şifreli harcama itirazlarında şifre saklama yükümlülüğü sizde olduğu gerekçesiyle bankalar çoğunlukla ödeme yapmayabiliyor.

Öte yandan şifre bilgileri kredi kartı üzerindeki çipler üzerinde saklandığı için gelişen teknoloji sayesinde uygun ekipman ile bu bilgilere ulaşılması imkansız değil. Ancak kapkaç ve adi hırsızlık durumlarında faillerin bu tür nispeten sofistike yöntemleri denemeye zamanları olmayacaktır.

Kredi kartlarınızın kaybolduğunu farkettiğiniz anda kayıp çalıntı bildirimini gerçekleştirmeniz olay sonrası harcamalardan sorumlu tutulmamanız için kritik önem taşımaktadır. Çoğu banka normal şartlar altında bildirimin yapıldığı tarihten 24 saat öncesine kadar yapılan harcamalar ile ilgili kart sahibini sorumlu tutmamak gibi bir insiyatife sahiptir. Malesef bu özellik kötüye kullanıma açık bir özellik olduğu için müşterilerini bilgilendirmezler ve müşterinin ısrarcı olduğu durumlar hariç bu insiyatifi uygulamaya almazlar.

Yine çoğu banka kayıp çalıntı bildirimleriyle ilgili olarak müşterilerinin telefon bankacılığı üzerinden yaptıkları beyanları yeterli bulur ve şubeye yönlendirme yapmaz. Ancak Yapı Kredi ve İşbankası'nda kayıp çalıntı beyanının ardından bazı formların doldurulması için müşterileri en yakın şubeye yönlendirildiği bilinmektedir.

Kredi Kartı Sonucu Öğrenme

Bankaların çoğu internetten kredi kartı başvurusu yapılmasına izin veriyor ancak şu an için kredi kartı başvurunuzun sonucunu internetten öğrenebileğiniz banka sayısı bir veya iki. Müracaatınızın sonucunu öğrenmek için bankaların sunmuş olduğu telefonla sesli yanıt sistemini ve müşteri temsilcilerini kullanmanız gerekiyor.

Sizlerin hayatını kolaylaştırmak ve başvurularınızı hızlı bir şekilde takip edebilmeniz için bankaların çağrı merkezi numaraları ve bu telefonları aradığınızda izlemeniz gereken adımları çıkardık. Birçok banka sesli yanıt sistemiyle ve başvuru sırasında belirtmiş olduğunuz cep telefonu numaranızı kullanarak başvuru sonucunu öğrenmenize izin veren bir sisteme sahip. Bu sistemi kullanmayan bankalar da müşteri temsilcileri aracılığıyla başvuru sonucunuzu öğrenmenizi sağlıyor. Aşağıda banka isimlerine göre alfabetik olarak sıralanmış müşteri hizmetleri telefon numaralarını bulabilirsiniz.

• Anadolubank Worldcard başvuru sonucunuzu sorgulamak için 444 555 0 nolu telefonu arayarak sesli yanıt sisteminde sırasıyla 3 ve 4 numaralarını tuşlayın. | Anadolubank Worldcard İncelemesi


• Akbank Axess, Carrefour Axess ve Wings kartları başvuru sonucunuzu takip etmek için 444 25 25 nolu telefonu arayarak sesli yanıt sisteminde sırasıyla 9, 3 ve 2 numaralı adımları izleyin.


• Akbank Boyner & Fishcard başvuru sonucunuzu takip etmek için 444 29 29 nolu telefonu arayarak sesli yanıt sisteminde sırasıyla 4 ve 2 numaralı adımları izleyin. | Akbank Boyner & Fishcard İncelemesi | Carrefour Axess Kart İncelemesi


• Akbank Axess ve Wings kartları başvuru sonucunuzu takip etmek için 444 25 25 nolu telefonu arayarak sesli yanıt sisteminde sırasıyla 9, 3 ve 2 numaralı adımları izleyin.
  
• Bank Asya AsyaCard ve AsyaCard DIT başvuru sonucunuzu öğrenmek için (216) 4444 888 nolu telefonu arayarak sesli yanıt sisteminde sırasıyla 3 ve 0 nolu adımları kullanın (müşteri temsilcisine bağlanır). | AsyaCard DIT İncelemesi


• Citibank Citi & Axess Kart başvuru sonucunuzu takip etmek için 444 0 500 nolu telefonu arayarak sesli yanıt sisteminde sırasıyla 2, 2 ve 2 numaralı adımları izleyin. | City Axess Kart İncelemesi


• Denizbank Bonus, Miles&More, Sea&Miles, Üretici Kart başvuru sonucunuzu öğrenmek için 444 0 800 nolu telefonu arayarak sesli yanıt sisteminde 0'ı tuşlayın (müşteri temsilcisine bağlanır).


• Finansbank Cardfinans, Nakit Kart başvuru sonucunuzu sorgulamak için 444 0 900 nolu telefonu arayarak sesli yanıt sisteminde sırasıyla 1, 2 ve 3 nolu adımları kullanın. | Cardfinans Go İncelemesi | Nakit Kart İncelemesi


• Fortis Worldcard, 18+ Worldcard başvuru sonucunuzu takip etmek için 444 0 144 nolu telefonu arayarak sesli yanıt sisteminde sırasıyla 1 ve 4 numaralı adımları izleyin. | 18+ Worldcard İncelemesi | Fortis Worldcard İncelemesi


• Garanti Bonus, Bonus Trink, Money Card, Flexi, Shop&Miles, American Express kartları başvuru sonucunuzu öğrenmek için 444 0 333 nolu telefonu arayarak sesli yanıt sisteminde sırasıyla 3, 4 ve 1 numaralarını tuşlayın. Ayrıca buraya tıklayarak internetten de sorgulama yapabilirsiniz. | Money Card İncelemesi | Çevreye Duyarlı Bonus Card İncelemesi


• Halkbank HalkCard Advantage Card başvuru sonucunuzu takip etmek için 444 0 400 nolu telefonu arayarak sesli yanıt sisteminde sırasıyla 1 ve 0 numaralı adımları izleyin (müşteri temsilcisine bağlanır). | HalkCard Advantage KGS Kart İncelemesi


• HSBC Advantage, Advantage Rouge, Advantage Black, Pegasus, Pegasus Üniversiteli, Campus, Advantage Hızz, Advantage Hızz Üniversiteli, Platinum kartları başvuru sonucunuzu takip etmek için 444 0 111 nolu telefonu arayarak sesli yanıt sisteminde sırasıyla 1, 7 ve 7 numaralı adımları izleyin.


• İş Bankası Maximum Kart, Maximiles, Maximum Aktif Kart başvuru sonucunuzu sorgulamak için 444 02 02 nolu telefonu arayarak sesli yanıt sisteminde * tuşuna basın (müşteri temsilcisine bağlanır). | Maximiles İncelemesi | Maximum Aktif Kart İncelemesi


• ING Bank (Oyakbank) Bonus, ING Maximum Kart başvuru sonucunuzu sorgulamak için 444 0 600 nolu telefonu arayarak sesli yanıt sisteminde sırasıyla 2 ve 0 numaralarını tuşlayın (müşteri temsilcisine bağlanır).


• Şekerbank Şeker Bonus Kart başvuru sonucunuzu öğrenmek için 444 7878 nolu telefonu arayarak sesli yanıt sisteminde sırasıyla 3 ve 3 nolu adımları kullanın.


• TEB Bonus Card başvuru sonucunuzu öğrenmek için 444 0 666 nolu telefonu arayarak sesli yanıt sisteminde sırasıyla 1, 5 ve 3 nolu adımları kullanın.


• Vakıfbank Worldcard, VakıfCard, Taraftar Kart, Rail&Miles kart başvuru sonucunuzu takip etmek için 444 0 724 nolu telefonu arayarak sesli yanıt sisteminde sırasıyla 3 ve 9 numaralı adımları izleyin (müşteri temsilcisine bağlanır). | Vakıfbank Worldcard İncelemesi


• Yapı Kredi Worldcard, Adios Card başvuru sonucunuzu sorgulamak için 444 0 444 nolu telefonu arayarak sesli yanıt sisteminde sırasıyla 1, 7 ve 2 nolu adımları kullanın (müşteri temsilcisine bağlanır).

Kredi Kartı Başvurusu Yap

Günümüzde Türkiye'de faaliyet gösteren tüm bankaların neredeyse hepsi internet üzerinden kredi kartı başvurusu alıyor. Bu bankaların kredi kartı başvuru formu adreslerini toplayıp sizlere sunmanın da faydalı olacağını düşündük. Bazı bankalara internet üzerinden form doldurarak kredi kartı başvuru yapılabilirken, diğerilerine ancak internet şubesi, telefon şubesi veya şubeye gidilerek başvuruluyor. Aşağıda banka ismine göre alfabetik olarak sıralanmış listeyi bulabilirsiniz :

• Anadolu Bank - Worldcard kredi kartı başvurusu (internetten başvuru yapılamıyor) ~ Anadolubank Worldcard İncelemesi


• Akbank - Axess kredi kartı başvurusu


• Akbank - Wings kredi kartı başvurusu


• Akbank & Boyner - Fish kredi kartı başvurusu ~ Akbank Boyner & Fishcard İncelemesi


• Akbank & Carrefour - Carrefour Axess Kart başvurusu (internetten başvuru yapılamıyor) ~ Carrefour Axess Kart İncelemesi


• Bank Aska - Asya Card, Asya Card DIT kredi kartı başvurusu ~ AsyaCard DIT İncelemesi


• Citibank - Citi Axess Kart başvurusu ~ City Axess Kart İncelemesi


• Denizbank - Denizbank Bonus, Miles&More, Sea&Miles kredi kartı başvurusu


• Finansbank - Cardfinans kredi kartı başvurusu, Nakit Kart Başvurusu ~ Nakit Kart İncelemesi ~ Cardfinans Go İncelemesi


• Fortis Bank - Fortis Worldcard (İdeal Kart), 18 Worldcard kredi kartı başvurusu ~ Fortis Worldcard İncelemesi ~ 18+ Worldcard İncelemesi


• Garanti Bankası - Bonus Card kredi kartı başvurusu ~ Çevreye Duyarlı Bonus Card İncelemesi


• Garanti Bankası - Shop&Miles kredi kartı başvurusu


• Garanti Bankası - Money kredi kartı başvurusu ~ Money Card İncelemesi


• Halkbank - HalkCard Advantage kredi kartı başvurusu ~ HalkCard Advantage KGS Kart İncelemesi


• HSBC Bank - HSBC Advantage Card, Advantage Rouge, Advantage Black, Pegasus, Advantage Hızz kredi kartı başvurusu


• HSBC Bank - Campus, Pegasus Üniversiteli, Advantage Hızz Üniversiteli kredi kartı başvurusu


• İş Bankası - Maximum Kart kredi kartı başvurusu ~ Maximum Aktif Kart İncelemesi


• İş Bankası - Maximiles kredi kartı başvurusu ~ Maximiles İncelemesi


• ING Bank (Oyakbank) - ING Bank Bonus Card kredi kartı başvurusu


• Şekerbank - Şeker Bonus Kart kredi kartı başvurusu (internetten başvuru yapılamıyor)


• TEB - TEB Bonus Card kredi kartı başvurusu


• Vakıfbank - Vakıfbank Worldcard kredi kartı başvurusu ~ Vakıfbank Worldcard İncelemesi


• Vakıfbank - Rail&Miles kredi kartı başvurusu


• Yapı Kredi Bankası - Worldcard kredi kartı başvurusu (internetten başvuru yapılamıyor)


• Ziraat Bankası - Ziraat Maximum kredi kartı başvurusu (internetten başvuru yapılamıyor)

Sermaye Piyasası Ve IMKB

SERMAYE PİYASALARI VE İMKB

Piyasayı, alıcı ile satıcının karşılaştıkları, mal dolaşımının gerçekleştirildiği yerler olarak tanımlamıştık. Buna göre ma­ halle pazarı da İstanbul Menkul Kıymetler Borsası da birer piyasadır, zira ikisinde de değerli mallar alıcı ve satıcı arasında el değiştirirler. Bu kısımda piyasa kavramını farklı alt başlıklarda incelemeye devam edecek ve genelde sermaye piyasalarını, özelde ise İMKB 'yi inceleyeceğiz. Piyasalar iktisadi açıdan reel piyasalar ve mali piyasalar olarak ikiye ayrılır:

Reel Piyasalar: Üretilmiş mal ve hizmetler ile bu mal ve hizmetlerin üretiminde kullanılan üretim faktörlerinin karşılaştıkları piyasalardır. Otomobil piyasası, pamuk piyasası gibi piyasalar bu kapsamdadır.

Mali Piyasalar: İktisadi birimlerin mali ihtiyaçlarının karşılaştığı, mali araçlarını alınıp satıldığı piyasalardır. Mali araç­lar fiziki mallardan farklı olarak, taşıyıcısına doğrudan bir hizmet sağlamaz, bir iktisadi birim üzerinde ortaklık veya ala­caklık gibi haklan temsil eder.

Yatırım ve tasarruf kararlarının farklı birimlerce verildiği ekonomilerde tasarrufların yatırıma aktarılması mali sistem aracılığı ile olur. Bir ekonomide tasarruf yapanlar ile fabrika gibi yatırım kararını verenler aynı kişiler değildir. Tasarruf eden kesim elindeki fonu bugün tüketmeyip yarına aktararak geleceğini güvence altına almak istemektedir. Diğer taraftan, örneğin fabrika yapmak isteyenlerin fon açığı olup paraya ihtiyaçları vardır. Bunlar fon fazlası olan birimden para almak isterler. Fon fazlası olan birimler ile fon açığı olan birimlerin farklı olması mali piyasaların ve sermaye piyasasının temeli­ni oluşturur. Mali sistem, mali piyasalar ve bu piyasalardaki mali aracı ve araçlar ile fonları fon fazlası olandan (fon arz edenler) fon ihtiyacı Olan kesime (fon talep edenler) aktarır. Mali piyasalar çeşitli şekillerde sınıflandırılabilir:

. Kredi piyasası (dolaylı finansman): Kısa veya uzun vadeli olabilmektedir.

. Menkul kıymetler piyasası (doğrudan finansman): Kendi içinde para ve sermaye piyasaları olarak ikiye ayrılır.

Ancak para ve sermaye piyasalarının birbirleri ile ilişki içinde olması, ve piyasalardaki gelişmelerin birbirini etkile­mesi, diğer yandan mali araçlarda vadelerin kısalma eğilimi her iki piyasa arasında kesin bir ayın yapılmasını güçleştirmektedir. İşte bu noktada karşımıza borsa çıkmaktadır. Orta ve uzun vadeli fon arz ve talebinin karşılaştığı piyasa olarak tanımladığımız sermaye piyasaları yoluyla işletmeler kaynak toplar­ken, yatırımcılara çeşitli menkul kıymetler satılmaktadır. Söz konusu menkul kıymetler, likiditenin sağlanması amacıyla, yatırımcılar arasında el değiştirebilmektedirler. Bu el değiştirmenin gerçekleştiği organize ya da organize olmayan pi­yasalar, "İkincil Piyasalar" ya da "İkinci El Piyasalar" olarak tanımlanmaktadırlar. Söz konusu, "Organize İkincil Piyasa­lar", borsalardır.

Buna göre, sermaye piyasasında yer alan taraflar:

. Menkul kıymet ihraç edip karşılığında fon talep eden şir­ketler ve kamu kesimi, . Menkul kıymetleri satın alıp fonlarını değerlendiren birey­sel tasarrufcular ve kurumsal tasarrufcular (yatırım ortak­lıkları, yatırım fonları, sosyal güvenlik kurumları, sigorta şirketleri),

. Fon arz ve talebinin karşılaşmasına yardımcı olan ve bilgi toplama hizmeti sunan kuruluşlar (aracı kurumlar, borsalar, takas saklama kurumlan),

. Piyasaya tam ve doğru bilgi akımının ve yayımının sağlan­masına yardımcı olan kuruluşlar (bağımsız denetim şirket­leri, derecelendirme kurumları gibi),

. Düzenleyici otorite (Sennaye Piyasası Kurulu), şeklinde sınıflandırılabilir. Daha önce de belirtildiği üzere, sermaye piyasasında menkul kıymetlerin alınıp satıldığı piyasalar birinci el ve ikinci el piyasalar diye ikiye ayrılır. Bunlardan ikincil piyasa, önceden ihraç edilen menkul kıymetlerin el değiştirdiği, alınıp satıldığı piyasayı ifade eder. İkincil piyasaların temel işlevi likiditenin sağlanması (menkul kıymetleri satın alanlara istendiği anda nakte çevirme olanağı sağlar) ve hakça bir fiyat oluşumunun sağlanmasıdır. Yani daha önce satın almış olduğu menkul kıymeti, değişen koşullar karşısında elinden çıkarmak isteyen veya daha önce satılmış menkul kıy­metlerden edinmek isteyen yatırımcıları ikincil piyasalar bir araya getirmektedir.

Öte yandan ikincil piyasalar örgütlenme açısından ise iki­ye ayrılır:

a) Menkul kıymet borsaları

Borsalar fiziki mekanda ve önceden belirlenmiş kurallar çerçevesinde menkul kıymet almak veya satmak isteyen yatırımcıların alım satım emir/erinin eş anlı olarak karşılaştığı organize piyasalardır. Dünyada New York Borsası, Londra Borsası, Tokyo Borsası bu tip borsalardır. Ülkemizde ise bu tip bir borsa olan İstanbul Menkul Kıymetler Borsası 1985 yılında İstanbul'da kurulmuştur.

b) Borsa dışı piyasalar (tezgah üstü piyasalar)

Borsalarda işlem görmeyen menkul kıymetlerin alınıp satıldığı borsalara göre daha az ayrıntılı kuralları ve az kısıtları olan piyasalardır. Bu piyasalarda fiziksel bir mekan bulunmamaktadır. iletişim teknolojisinden yararlanılarak aracı kuruluşların kendi bürolarından alım satım yaptıkları bir sistemdir.
Bu sistemde aracılar menkul kıymetleri kendi hesaplarına alarak alım satım işlemini gerçekleştirirler. Bu sundukları hizmet karşılığında alım satım fiyatları arasında bir fark koyarak kazanç sağlarlar. Ülkemizde bu tip piyasalar bulunmamaktadır. Dünyada en iyi işleyen örneği NASDAQ'dır.

Bir menkul kıymetin ikincil piyasasının oluşması için:

. Menkul kıymetin vade yapısı, likidite durumu, pazarlana­bilirliği gibi özellikleri yatırımcının isteklerine uyması,

. Menkul diğer ihraç eden şirket ile ilgili bilgilerin yatırım­cıya açık olması, kolaylıkla elde edilebilmesi, Piyasaya sunulan menkul kıymetin yeterli hacimde arz edilmesi gerekir. Bu özelliklere sahip menkul kıymetlerin hepsi borsa­larda işlem göremez. Menkul kıymetin borsada işlem görebil­mesi için borsalar tarafından belirlenen kotasyon şartlarına da uyması gerekir.

Şimdi de İstanbul Menkul Kıymetler Borsasından (İMKB) kısaca bahsedelim:

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB)

Türkiye'deki organize menkul kıymet piyasalarının kökle­ri 19.yüzyılın ikinci yarısına kadar uzanmaktadır. İlk menkul kıymetler piyasası Kırım Savaşı'nı takiben 1866 yılında Os­manlı İmparatorluğu zamanında kurulmuş olan "Dersaadet Tahvilat Borsası" idi. Dersaadet Borsası çökmüş Osmanlı ekonomisinden yüksek getiri almayı amaçlayan Avrupalı ya­tımcılar içinde bir vesile olmuştu.

Türkiye Cumhuriyeti'nin Osmanlı imparatorluğu çöküntülerinin üzerine kuruluşunu takiben 1929 yılında çıkartılan 1447 sayılı "Menkul Kıymetler ve Kambiyo Borsaları Kanu­nu" ile tecrübesiz sermaye piyasalarının, yeni ismiyle "İstan­bul Menkul Kıymetler ve Kambiyo Borsası" adı altında orga­nize olması sağlanmıştır.

Borsa, kısa sürede, gelişerek yurt çapında girişimcilerin fon ihtiyaçlarının karşılanmasında önemli katkıda bulunmuştur. Ancak, 1929 Krizi, 2.Dünya Savaşı'nın patlak vermesi, henüz emekleyen Türk iş dünyasını olumsuz etkilemiş ve borsanın başarısını gölgede bırakmıştır. Takip eden yıllardaki endüstri

devrimi süresince, hisse senetlerini halka arz eden anonim şirketlerin sayısı da sürekli olarak artmıştır. Bu hisseler çoğu bi­reysel, bir kısmı da kurumsal olan yatırımcılardan yoğun ta­lep görmüştür.

1980'li yılların ilk dönemlerinde sağlıklı sermaye hareket­lerine uygun gerek mevzuat gerekse kurumların oluşması yö­nünden ,Türk sermaye piyasalarında önemli gelişmeler oldu. 1981 yılında Sermaye Piyasası Kanunu çıkartıldı. Bir sene sonra 1982 yılında menkul kıymetler piyasasının idaresinden, kontrolünden ve mevzuatının düzenlenmesinden sorumlu res­mi kurum olan Sermaye Piyasası Kurulu Ankara'da kuruldu.

Ekim 1983 Türkiye' de menkul kıymet borsalarının kuruluşunu öngören bir kararname çıktı. Ekim 1984' de ise "Menkul Kıymet Borsalarının Kuruluşu ve Çalışma Esasları" Resmi Gazete'de yayınlandı. Çalışma esaslarına ilişkin mevzuat Olağanüstü Genel Kurul toplantılarında kabul edildi ve 1985 sonunda İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB) resmen kuruldu ve 3 Ocak 1986 yılında faaliyete başladı. Türkiye' de­ki tek menkul kıymetler borsasıdır.

İMKB, genel kurulca seçilen be§ üyeden oluşan bir yöne­tim kurulu tarafından yönetilir. Yönetim kurulunun diğer dört . üyesi, yatırım bankaları, ticari bankalar ve aracı kurumlar ol­mak üzere borsa üyelerini oluşturan üç ayrı kategorideki ara­cı kuruluşları temsilen seçilmektedir.

Özerk ve mesleki bir kamu kurumu olarak İMKB yetkili olduğu konu ve alanlarda kendi yasal düzenlemelerini yapa­bilme avantajına sahiptir. Yapılan alım satım işlemlerinden oransal olarak alınan borsa payı, kotasyon ücretleri ve mevzu­atta gösterilen diğer kalemler gelirlerini oluşturmaktadır.

Sermaye Piyasası Kanunu

2499 nolu Sermaye Piyasası Kanunu 30 Temmuz 1981 tarih ve 17416 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanmış olup, ser­maye piyasası bu tarihe kadar hukuksal bir çerçeveden tama­men yoksun kalmıştır. Bu kanuna dayanarak yapılan düzenle­meler piyasayı bankerler olayının etkilerinden kurtarmaya yetişememişse de, zamanla piyasaya arzulanan düzeni getirmiş­tir. Bu düzen kuruluncaya kadar sermaye piyasası ve menkul kıymetler konusu Türk Ticaret Kanunu (TTK), Medeni Ka­nun ve Borçlar Kanununun genel hükümleri ve Merkez Bankası tebliğleri ile düzenlenmekteydi.

Konu ve Amacı

Sermaye Piyasası Kanununun konusu, tasarrufların menkul kıymetlere yatırılarak, halkın iktisadi kalkınmaya etkin ve yaygın bir şekilde katılmasını .sağlamak amacıyla; sermaye piyasasının güven, açıklık ve kararlılık içinde çalışmasını, ta­sarruf sahiplerinin hak ve yararlarının korunmasını, düzenlemek ve denetlemektir.www.ekodialog.com

Kapsam

. Sermaye piyasası araçları (Menkul kıymetler ve diğer ser­maye piyasası araçları), Sermaye piyasası araçlarının ihracı, Sermaye piyasası araçlarının halka arzı ve satışı, Sermaye piyasası araçlarını ihraç veya halka arz edenler, Borsalar ve teşkilatlanmış diğer piyasalar, Sermaye piyasası faaliyetleri, Sermaye piyasası kurumlan, Sermaye Piyasası Kurulu.

Bu kanun hükümlerine tabidir. Ancak halka açık olmayan anonim ortaklıkların halka arz edilmeyen hisse senedi ihraç­ları bu kanun kapsamı dışındadır.

Bu noktada özetle şunu söyleyebiliriz. Sermaye piyasası faaliyetlerinde patron, SPK'dır ve gücünü aldığı kanun da Ser­maye Piyasası Kanunudur. Bu arada SPK'nın ülkemizde, her işi hakkıyla yapan ve ciddiyetinden ödün vermeyen sayılı ku­rumlardan olduğunu da belirtmekte yarar görüyoruz.

Bazı Temel Kavramlar

Sermaye piyasalarına yatırım yaparken bilgili olmakta yarar var. "Ne var canım iki senet alıp satıcaz şunun şurasında" deyip hatalar zinciri sonunda, bunalıma girmiş pek çok tanı­dığım insan var. Yatırım ciddi bir iştir.

İşte bu nedenle, bu piyasada kullanılan bazı temel terimleri tanıtmakta yarar görüyoruz bu aşamada.

Kayıtlı Sermaye: Anonim ortaklıkların, esas sözleşmele­rinde hüküm bulunmak kaydıyla, yönetim kurulu kararı ile Türk Ticaret Kanununun sermayenin artırılmasına dair hükümlerine tabi olmaksızın hisse senedi çıkarabilecekleri azami miktarı gösteren, ticaret sicilinde tescil edilmiş sermayeleridir

­Kayıtlı sermaye sistemini kabul etmek isteyen ortaklıklarda yönetim kuruluna; imtiyazlı veya itibari değerinin üzerinde hisse senedi çıkarılması, pay sahiplerinin yeni pay alma haklarının sınırlandırılması veya imtiyazlı hisse senedi sahiplerinin haklarını kısıtlayıcı nitelikte karar alınması yetkisi verilmek istendiği takdirde, bu yetkilerin yönetim kuruluna verildiğine dair açık hükümlerin esas sözleşme metninde yer alması şarttır. Yönetim kurulunun yeni pay alma hakkını kısıtlama yetkisi, pay sahipleri arasında eşitsizliğe yol açacak şekilde kullanılamaz. (Kayıtlı Sermaye Sistemine İlişkin Esas­lar Tebliği)

Çıkarılmış Sermaye: Kayıtlı sermayeli anonim ortaklıkların satışı yapılmış hisse senetlerini temsil eden sermayeleridir.

Sermaye Piyasası Araçları: Menkul kıymetler ve diğer sermaye piyasası araçlarıdır.

Menkul Kıymetler: Ortaklık veya alacaklılık sağlayan, belli bir meblayı temsil eden, yatırım aracı olarak kullanılan, dönemsel gelir getiren, misli nitelikte seri halinde çıkarılan, ibareleri aynı olan ve şartlan Kurulca belirlenen kıymetli ev­raktır.

Menkul kıymetler olarak; hisse senetleri, hisse senedi türevleri, geçici ilmühaberler, yeni pay alma kuponları, tahviller, tahvil türevIeri tahvil faiz kuponları hazine bonolar, katılma intifa senetleri, kar ve zarar ortaklığı belgeleri banka bonoları, banka garantili bonolar, finansman bonoları, varlığa dayalı menkul kıymetler, gelir ortaklığı senetleri, tertip halinde çıkarılan ve 2 yıl veya daha uzun süreli ipotekli borç ve irat senetleri, içtüzüğünde kurucu dışındaki aracı kuruluşlarca serbestçe alım satımı öngörülen A tipi yatırım fonu katılma bel­geleri sayılabilir.

Diğer Sermaye Piyasası Araçları: Menkul kıymetler dı­şında kalan ve şartları Kurulca belirlenen evraktır.

ihraç: Sermaye piyasası araçlarının ihraççılar tarafından çıkarılıp, halka arz edilerek veya halka arz edilmeksizin satı­şıdır .

Halka Arz: Sermaye piyasası araçlarının satın alınması için her türlü yoldan halka çağrıda bulunulmasını; halkın bir anonim ortaklığa katılmaya veya kurucu olmaya davet edilmesini; hisse senetlerinin borsalar veya teşkilatlanmış diğer piyasalarda devamlı işlem görmesini; Sermaye Piyasası Kanununa göre halka açık anonim ortaklıkların sermaye artırımları dolayısıyla paylarının veya hisse senetlerinin satışını ifade eder.

Aslında tanımını yapmamız gereken pek çok kavram var, ancak tümünü burada sıralarsak bir sözlük formatına geçebi­liriz endişesiyle, bu aşamada bir kısım terimi sizlerle paylaştık. Ama emin olun işkence henüz bitmedi, ilerleyen bölümlerde devam edeceğiz. Hem nasılolsa bu kitaba bulaştınız bir kere, bari zevk almaya çalışın, nasıl olsa olacak bu iş eninde sonunda...

İMKB'nin Diğer Gelişmekte Olan Piyasalar Arasındaki Yeri

Son olarak İMKB'nin sürekli kıyaslandığı, diğer gelişmekte olan piyasalar arasındaki yerinden kısaca bahsetmekte yarar görmekteyiz

İMKB, kurulduğu 1986 yılından bu yana genel olarak başarılı bir performans göstermiş ve kendi sınıfı içinde dünyanın önemli borsalarından biri haline gelmiştir. Kurulduğu günden bu yana, Türkiye'nin makroekonomik göstergelerinde ciddi sıkıntılar olmasına rağmen, gelişmekte olan borsalar arasındaki sıralamada iyi bir yeri olduğu söylenebilir. Bu yo­rumu daha iyi anlamak için, önce bir borsanın gelişmişlik dü­zeyini gösteren temel kriterleri saptayalım:

Piyasaya kote şirket sayısı - Pazar kapitilizasyonu - İşlem hacmi - Pazar likiditesi

Şimdi bu kriterleri kısaca inceleyelim:

Piyasada işlem görmesi için gerekli şartları yerine getirmiş ve yetkili kurumlarca işlem görmesi onaylanmış olan şirketler "kote edilmiş" olarak tanımlanmaktadırlar. İMKB'de' günü­müzde 400'e yakın işlem gören kote şirket mevcuttur. İMKB'nin diğer gelişmekte olan piyasalarla kıyaslanabilmesi

açısından daha önce yapılmış bir çalışmayı baz aldığımızda İMKB'nin genel sıralamada henüz zirveden uzak olduğu söylenebilir. ­

Piyasada işlem gören tüm şirketlerin piyasa değerleri top­lamı pazar ya da piyasa kapitilizasyonu olarak tanımlanmaktadır. Bu değer genellikle ülkemizde Dolar bazında hesaplanmaktadır. Söz konusu değeri etkileyen en önemli iki faktör halka açık şirket sayısı ve şirketlerin piyasa değeridir. Buna göre piyasaya yeni şirketlerin açılması ya da piyasadaki toplu bir fiyat artışı kapitilizasyonu artıracak, bazı firmaların kottan çıkması ya da piyasanın genel düşüşü bu değeri azaltacaktır.